Leeftijd zegt veel over wie je bent, maar lang niet alles. Van jongs af aan wordt er rekening gehouden met hoe oud je bent. Je mag pas op een bepaalde leeftijd rijden, stemmen of alcohol kopen. Toch zijn er steeds meer mensen die bewijzen dat een getal op je paspoort weinig zegt over wat je kunt bereiken. Sommigen starten op hun zestigste een nieuw bedrijf. Anderen reizen de wereld over op hun tachtigste. Hoe oud je bent is één ding. Wat je ermee doet is iets heel anders.
Wat je levensjaren echt vertellen
Elk jaar dat je ouder wordt, breng je meer ervaring mee. Dat geldt zowel voor goede als voor moeilijke momenten. Wetenschappers onderscheiden biologische leeftijd en chronologische leeftijd. De chronologische variant is simpel: het aantal jaren dat je hebt geleefd. De biologische variant zegt iets over hoe je lichaam er van binnen uitziet. Twee mensen van veertig kunnen er biologisch gezien heel anders voorstaan. Iemand die goed slaapt, weinig stress heeft en gezond eet, kan er biologisch jonger uitzien dan zijn of haar geboortejaar doet vermoeden. Dat maakt ouder worden een stuk genuanceerder dan veel mensen denken.
De invloed van je geboortejaar op kansen in het leven
In welk jaar je geboren bent, heeft meer invloed dan je misschien verwacht. Denk aan de generatie die opgroeide zonder internet, vergeleken met jongeren die nooit anders hebben gekend. Die twee groepen kijken heel anders naar werk, vrijheid en geluk. Onderzoek laat zien dat mensen die opgroeiden tijdens economisch moeilijke tijden later in hun leven vaker zuinig zijn met geld. Dat zit er als het ware ingeprent. Toch is dit geen vaststaand lot. Veel mensen doorbreken patronen die bij hun generatie horen, juist omdat ze zich ervan bewust zijn. Je achtergrond vormt je, maar bepaalt je niet volledig.
Jong beginnen of laat bloeien: beide zijn mogelijk
Er bestaat een hardnekkig idee dat je op jonge leeftijd groot moet zijn geworden, wil je serieus genomen worden. Dat klopt niet. De Amerikaanse ondernemer Ray Kroc begon op zijn tweeënvijftigste met de uitbouw van McDonald’s tot een wereldwijde keten. Vera Wang ontwierp haar eerste bruidsjapon pas op haar veertigste. En veel mensen kennen het verhaal van schrijvers of kunstenaars die pas na hun vijftigste echt doorbraken. Aan de andere kant zijn er tieners die op jonge leeftijd al ondernemingen opzetten of internationale prijzen winnen. Het punt is niet wanneer je begint, maar dat je überhaupt begint. Bloei kent geen vaste planningsrooster.
Hoe je omgaat met ouder worden in de samenleving
In veel westerse landen wordt jong zijn gezien als iets wenselijks. Rimpels worden weggewerkt, grijze haren geverfd en ouderen worden soms aan de kant geschoven op de arbeidsmarkt. Dat heet leeftijdsdiscriminatie, en het is een serieus probleem. In Nederland is het wettelijk verboden om iemand af te wijzen voor een baan puur op basis van hoe oud die persoon is. Toch blijkt uit onderzoek dat het in de praktijk nog steeds veel voorkomt. Aan de andere kant zien we ook een tegenbeweging. Steeds meer bedrijven waarderen de rust, het doorzettingsvermogen en de brede kijk die oudere medewerkers meebrengen. Leeftijd als struikelblok is langzaam aan het veranderen naar leeftijd als troef.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen biologische en chronologische leeftijd?
De chronologische leeftijd is het aantal jaren dat iemand heeft geleefd, te zien op het geboortebewijs. De biologische leeftijd zegt iets over de toestand van je lichaam van binnen. Die twee lopen niet altijd gelijk. Gezonde gewoonten kunnen ervoor zorgen dat je biologisch gezien jonger bent dan je geboortedata aangeeft.
Vanaf welke leeftijd mag je in Nederland stemmen?
In Nederland mag je stemmen bij gemeenteraadsverkiezingen, provinciale verkiezingen en nationale verkiezingen zodra je achttien jaar bent. Er zijn plannen geweest om de stemgerechtigde leeftijd voor sommige verkiezingen te verlagen naar zestien jaar, maar dat is nog niet ingevoerd.
Is leeftijdsdiscriminatie op de werkvloer strafbaar in Nederland?
Leeftijdsdiscriminatie op de werkvloer is in Nederland verboden op grond van de Wet gelijke behandeling op grond van leeftijd bij arbeid. Werkgevers mogen mensen niet afwijzen, ontslaan of anders behandelen puur omdat ze te oud of te jong zijn. Overtredingen kunnen worden gemeld bij het College voor de Rechten van de Mens.
Op welke leeftijd is een mens volledig volwassen?
Juridisch gezien ben je in Nederland volwassen als je achttien jaar bent. Maar hersenonderzoek laat zien dat de prefrontale hersenschors, het deel dat verantwoordelijk is voor besluitvorming en impulsbeheersing, pas volledig is ontwikkeld rond het vijfentwintigste levensjaar. Volwassenheid is dus zowel een juridisch als een biologisch begrip.
