Voetbal is het populairste spel ter wereld. Meer dan 250 miljoen mensen spelen het actief, en miljarden mensen volgen het als supporter. Dat is geen toeval. Het spelletje met een bal en twee doelen spreekt mensen aan van alle leeftijden, achtergronden en culturen. Je hebt weinig nodig om het te spelen: een bal, een open plek en mensen om mee te spelen. Toch gaat er achter dat eenvoudige plaatje een wereld schuil van tactiek, emotie en geschiedenis.
Hoe het spel is ontstaan en gegroeid
Het moderne voetbal zoals we dat kennen, ontstond in Engeland. In 1863 werden de eerste officiële regels vastgelegd door de Football Association in Londen. Daarvoor bestonden er allerlei varianten van balspelen in Europa en Azië, maar een vaste set regels was er nog niet. Vanaf de late negentiende eeuw verspreidde het spel zich snel via Britse zeelieden, handelaars en studenten naar de rest van de wereld. In Nederland werd de eerste voetbalvereniging opgericht in 1879: HFC Haarlem. De koninklijke Nederlandse voetbalbond, de KNVB, volgde in 1889 en is daarmee een van de oudste voetbalbonden ter wereld. Sindsdien is de sport uitgegroeid tot een miljardenindustrie met professionele competities op elk continent.
De regels en het verloop van een wedstrijd
Een wedstrijd duurt negentig minuten, verdeeld over twee helften van 45 minuten. Twee teams van elk elf spelers proberen de bal in het doel van de tegenstander te schieten. De keeper is de enige speler die de bal met de handen mag aanraken, en alleen binnen het eigen strafschopgebied. Een scheidsrechter leidt het spel en kan gele of rode kaarten uitdelen bij overtredingen. Bij een gele kaart krijgt een speler een officiële waarschuwing. Twee gele kaarten in één wedstrijd betekenen automatisch een rode kaart en uitsluiting. Bij een gelijkstand in een bekerwedstrijd kan het spel verlengd worden met twee keer vijftien minuten, en als het dan nog gelijk staat volgen strafschoppen. Sinds de invoering van de VAR, de videoscheidsrechter, kunnen bepaalde beslissingen worden teruggedraaid op basis van videobeelden. Dat leidt soms tot discussie, maar heeft wel gezorgd voor minder grote fouten in belangrijke wedstrijden.
De grote toernooien en competities wereldwijd
Het WK voetbal, officieel het FIFA Wereldkampioenschap, is het grootste sportevenement ter wereld. Het wordt elke vier jaar gehouden en trekt meer kijkers dan welk ander sportevenement ook. Brazilië is met vijf wereldtitels het meest succesvolle land ooit. Nederland haalde drie keer de finale, maar won het toernooi nog nooit. Naast het WK is er het EK voor Europese landen, dat ook elke vier jaar plaatsvindt. Op clubniveau is de UEFA Champions League de meest prestigieuze competitie. De beste clubs uit Europa strijden daarin om de meest begeerde trofee in het clubvoetbal. In de nationale competities staat de Engelse Premier League bekend als de meest bekeken league ter wereld, gevolgd door de Spaanse La Liga en de Duitse Bundesliga. De Nederlandse Eredivisie heeft internationaal minder gewicht, maar leverde historisch gezien topspelers en trainers aan de hele wereld.
Voetbal als meer dan een sport
Het spel heeft een grote maatschappelijke betekenis. Voor veel kinderen in arme landen is het een manier om dromen na te jagen en een beter leven op te bouwen. Spelers als Ronaldo en Messi groeidden op in bescheiden omstandigheden en werden wereldberoemd dankzij hun talent en toewijding. Clubs als Ajax en Barcelona staan bekend om hun jeugdopleiding, waar jonge spelers niet alleen voetbaltechnieken leren maar ook andere vaardigheden voor het leven meekrijgen. Tegelijk heeft de sport ook een schaduwkant. Matchfixing, corruptie en racisme op de tribunes zijn problemen waar organisaties als FIFA en UEFA al jaren mee worstelen. Supporters spelen een grote rol in de beleving van het spel. De sfeer in een vol stadion is iets wat je moeilijk kunt omschrijven. Supporters zijn trouw aan hun club, door dik en dun, en vormen een gemeenschap die verder gaat dan de negentig minuten op het veld.
Veelgestelde vragen over voetbal
Hoeveel spelers staan er in een voetbalteam?
Een voetbalteam bestaat uit elf spelers op het veld, inclusief de keeper. Daarnaast heeft een team meerdere wisselspelers op de bank. In de meeste competities mag een team tijdens een wedstrijd drie tot vijf keer wisselen.
Wat is de VAR en hoe werkt die?
De VAR staat voor Video Assistant Referee, oftewel de videoscheidsrechter. Een team van scheidsrechters bekijkt videobeelden van twijfelachtige situaties, zoals mogelijke doelpunten, rode kaarten of strafschoppen. De hoofdscheidsrechter op het veld beslist uiteindelijk of een beslissing wordt teruggedraaid.
Welk land heeft het WK voetbal het vaakst gewonnen?
Brazilië heeft het WK voetbal het vaakst gewonnen, namelijk vijf keer. Duitsland en Italië volgen met ieder vier titels. Argentinië won het toernooi in 2022 voor de derde keer.
Wanneer zijn strafschoppen in een wedstrijd?
Strafschoppen worden genomen als een wedstrijd na negentig minuten en eventuele verlenging nog steeds gelijkstaat, terwijl er een winnaar moet komen. Dit is het geval in bekertoernooien en knock-outronden. In reguliere competitiewedstrijden eindigt een gelijkspel gewoon in een punt voor beide teams.
